Metodoloji

Bu bir kendi kendine seçilen örneklem (self-selected sample). Yani katılımcılar rastgele seçilmiyor, siteyi görüp katılmayı isteyenlerden oluşuyor. Bu tür örneklemler sistematik olarak yanlıdır: siyasi olarak daha hareketli kesimler, internet kullanımı yüksek gruplar ve anketin duyurulduğu kanalların takipçileri fazla temsil edilir.

Dolayısıyla buradaki oranlar “Türkiye şu an böyle oy verirdi” demek değildir. “Bu ankete katılanlar böyle yanıtladı” demektir.

Açıkça söyleyelim: bu anket “her kişi yalnızca bir kez oy verebilir” garantisi vermez. Kimlik doğrulaması yapılmıyor. Kararlı biri farklı cihaz veya tarayıcı kullanarak birden fazla oy verebilir.

Yapabildiğimiz şey mükerrer oyu zorlaştırmak ve şüpheli olanı işaretlemek:

Cihaz imzası. Tarayıcının teknik özelliklerinden (ekran, saat dilimi, donanım, grafik sürücüsü) tek yönlü şifrelenmiş bir imza çıkarılır. Aynı tarayıcı ikinci kez oy vermeye çalıştığında yakalanır. Çerez silmeyi ve gizli sekmeyi aşar; farklı cihazı aşmaz.

Bot kontrolü. Otomatik gönderimleri elemek için Cloudflare Turnstile kullanılır.

Risk puanı. Formun doldurulma süresi, imzanın zayıflığı ve aynı ağdan gelen yığılma bir puana çevrilir. Eşiği aşan yanıtlar sonuçlara dahil edilmez.

IP adresi kimlik olarak kullanılmaz. Türkiye'de operatörler CGNAT kullandığı için yüzlerce abone tek bir IP'den çıkabilir; “bir IP, bir oy” kuralı aynı mahalledeki herkesi engellerdi. IP yalnızca yoğunluk sinyali olarak değerlendirilir.

TC Kimlik numarası istemiyoruz. Resmî doğrulama servisi yalnızca “bu kimlik bilgileri kayıtlarda var mı” sorusunu yanıtlar; numarayı girenin o kişi olduğunu kanıtlamaz. Yani güvenlik katkısı yokken sızıntı riski çok yüksek olurdu.

Telefon doğrulaması altyapısı hazır ve tek ayarla devreye alınabilir; şu anda maliyet nedeniyle kapalıdır.

Risk eşiğini aşan yanıtlar veritabanından silinmez; işaretlenir, sonuç hesabına girmez ve sayısı ana sayfada yayımlanır.

Kaç oyun elendiğini göstermeden “temizlenmiş sonuç” demek, okuyucudan doğrulanamaz bir güven istemek olurdu. Elenen oy oranı anormal derecede yükselirse bu da kendi başına bir bulgudur.

Telefon numaranız geri döndürülemez biçimde şifrelenir (HMAC) ve yalnızca “bu numara oy kullandı mı” sorusunu yanıtlayan ayrı bir tabloda tutulur. Oyunuz tamamen ayrı bir tabloya, kimliğinizle hiçbir bağ kurulmadan yazılır.

İki tablo arasında veritabanı ilişkisi yoktur. Zaman damgaları saate yuvarlanır, böylece “aynı saniyede kaydolan ve oy veren tek kişi” türü eşleştirmeler de mümkün olmaz. Veritabanı bütünüyle ele geçse dahi kimin ne oy verdiği çıkarılamaz.

Sabit sırayla listelenen seçeneklerde ilk sıradakiler ölçülebilir biçimde daha çok seçilir — buna sıra etkisi denir. Bu yüzden parti listesi her katılımcı için ayrı ayrı karıştırılır.

Bir il veya ilçede en az 5 katılımcıolmadan sonuç gösterilmez, harita üzerinde gri kalır. Bunun iki sebebi var:

Eşiğin asıl gerekçesi gizlilik: küçük yerleşimlerde tek bir yanıt, haritayı o kişinin tercihini doğrudan gösteren bir tabelaya çevirirdi.

İkinci gerekçe istatistiksel, ama eşik onu tek başına çözmez: 5 veya birkaç düzine yanıttan çıkan yüzde de güvenilir değildir. Az katılımlı bir ilçenin rengi, o ilçenin eğilimi değil, oraya rastlayan birkaç kişinin tercihidir. Katılımcı sayısı her il ve ilçe panelinde yazıyor; yüzdeyi okurken önce ona bakın.

Ülke geneli sonuçta Ham ve Ağırlıklı olmak üzere iki değer gösterilir. Ham, gelen yanıtların doğrudan dağılımıdır. Ağırlıklı ise örneklemin çarpıklığını düzeltmeye çalışır.

Yöntem raking (iteratif orantısal uyum): her katılımcıya bir ağırlık verilir ve bu ağırlıklar, örneklemin il / yaş / cinsiyet / 2023 oyu dağılımları bilinen gerçek dağılımlara eşitlenene dek tekrar tekrar ayarlanır. Birkaç kişinin sonucu ele geçirmemesi için aşırı ağırlıklar kırpılır.

“Gerçek dağılım” şuradan gelir: il, yaş ve cinsiyet hedefleri YSK’nın kesinleşen seçmen kütüğünden (7 Şubat 2024, 61.441.882 seçmen), 2023 oyu hedefi ise 14 Mayıs 2023 Milletvekili Genel Seçimi’nin resmî sonuçlarından. Hangi kaynakların kullanıldığı sonucun altında da yazar.

Kütüğün bir sınırı var: oy verebilecekleri sayar, oy verenleri değil. Katılım yaşa göre belirgin biçimde değişir — YSK’nın kendi verisinde en düşük katılım 18-34, en yüksek 50-64 yaş aralığında. Dolayısıyla yaş düzeltmesi genç bandı, sandığa giden kitledeki payından biraz fazla temsil ettirir. Kütük yine de tercih edildi: “kim oy kullanabilir” sorusunun resmî ve tartışmasız yanıtı odur, katılım tahmini ise bizim varsayımımız olurdu.

Ağırlıklandırmanın bir bedeli vardır: örneklemin bilgi içeriği azalır. Bu yüzden sonucun yanında etkin örneklem büyüklüğü ve tasarım etkisi de gösterilir. 2.000 kişilik bir örneklem ağır düzeltmeden sonra 1.300 kişilik bir örneklem kadar bilgi taşıyor olabilir.

Ağırlıklandırma ülke genelinde uygulanır. İl ve ilçe kırılımları ham kalır: il içi yaş/cinsiyet hedefleri elimizde yok ve küçük alt örneklemlerde düzeltme gürültüyü büyütmekten başka işe yaramaz.

En önemli sınır: ağırlıklandırma yalnızca ölçtüğümüz boyutlardaki dengesizliği düzeltir. Ölçmediğimiz bir yanlılık varsa — örneğin siyasi olarak daha öfkeli kesimlerin ankete daha çok katılması — ağırlıklandırma bunu gideremez, üstelik sonucu olduğundan güvenilir gösterebilir. Ağırlıklı sonuç da bir seçim tahmini değildir.

Hangi boyutların düzeltmeye katıldığı, hedef verisinin kaynağı ve eksik boyutlar sonucun hemen altında açıkça yazılır.

İki ayrı katman var ve sonuçlara etkileri farklı.

Tek pusula kontrolü. Her gönderim bot doğrulaması, form doldurma süresi, cihaz imzası ve IP yoğunluğu üzerinden puanlanır. Eşiği aşan pusula silinmez, işaretlenir ve sonuç hesabına girmez; sayısı “hariç tutulan oy” olarak yayımlanır.

Yığılma alarmı. Organize bir kampanyada pusulaların her biri tek tek temiz görünebilir — gerçek tarayıcılar, gerçek insanlar, farklı bağlantılar. Sorun toplamdadır. Bu yüzden ayrıca bir ilçenin ya da bir ağ bloğunun, o saatteki tüm oylar içindeki payı izlenir.

Mutlak bir hız eşiği yerine paya bakılmasının sebebi şu: site bir haberde geçtiğinde katılım gerçekten patlar. Ülke geneline yayılan bir artış her ilçeyi birlikte yükseltir, paylar değişmez ve alarm çalmaz. Tek bir ilçeye yönelmiş hareket ise payı fırlatır.

Yığılma alarmı oy elemez. Sunucu açısından “organize şişirme” ile “bir ilçenin gerçekten seferber olması” ayırt edilemez; ikisi de aynı görünür. Siyasi bir ankette yoğunlaşmayı otomatik elemek, gerçek katılımı sessizce silmek — üstelik hep aynı tarafın oyunu silmek — riski taşır. Bu yüzden alarm yalnızca kaydedilir ve sayısı yayımlanır; elemeye dönüştürmek ayrı ve açıkça duyurulacak bir karardır.

Ağ bloğu sinyalinin sınırı: Türkiye’de operatörlerin çoğu CGNAT kullanır, yani binlerce abone aynı bloktan çıkabilir. Yüksek pay tek başına kötü niyet göstermez, bir işarettir.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, kamuoyu araştırması ve anket yayımlarken üç şeyin açıklanmasını zorunlu kılar: araştırmayı kimin yaptığı, kaç kişiyle yapıldığı ve kimin finanse ettiği.

Katılımcı sayısı ana sayfada canlı olarak duruyor; araştırmayı yapan ve finanse eden bilgisi her sayfanın altındaki künyede yazıyor.

Araştırmayı yapan: Ali Sezai Engin
Finanse eden: Kendi kaynaklarıyla finanse edilmiştir.
İletişim: alichoengins@gmail.com

Kanun ayrıca oy gününe yakın bir dönemde anket ve tahmin yayınına kısıtlama getirir. Sonuç yayınını tek ayarla durduran bir anahtar kodda hazır bekliyor.

81 il ve 973 ilçe sınırı OpenStreetMap türevi geoBoundaries veri setinden alınmıştır. İlçelerin hangi ile ait olduğu bilgisi kaynak veride bulunmadığı için, her ilçenin alan ağırlıklı merkez noktasının hangi il sınırları içinde kaldığı hesaplanarak türetilmiştir.